در حالیکه دونالد ترامپ رئیس جمهوری آمریکا امیدوار بود از دیدار با شی جینپینگ همتای چینی خود برای افزایش فشار بر ایران و جلب همراهی پکن استفاده کند، روایتهای منتشر شده از مذاکرات دو طرف نشان میدهد رئیسجمهوری آمریکا بدون دستیابی به تغییر در مواضع چین، پکن را ترک کرد و مقامهای چینی همچنان بر راهحل سیاسی و مخالفت با تشدید تنشها تاکید دارند.
به گزارش خبرگزاری ها،ترامپ پس از دیدار روز جمعه اش با شی جین پینگ همتای چینی خود اصرار داشت بگوید که دو طرف دیدگاه مشابهی درباره ایران داشته اند.ترامپ در توجیه این مشابهت گفت:هر دو می خواهیم جنگ پایان یابد و نمی خواهیم که ایران سلاح اتمی داشته باشد و می خواهیم که تنگه هرمز باز شود.«در واکنش به این اظهارات وزارت امور خارجه چین با صدور بیانیه ای درباره این دیدار نارضایتی پکن از جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران را ابراز کرد و گفت این جنگ نباید شروع می شد و هیچ ضرورتی وجود ندارد که ادامه یابد»
سی.ان.ان، همزمان با پایان سفر ترامپ به پکن در گزارشی نوشت: انتظار میرفت ترامپ بتواند شی جینپینگ همتای چینی خود را برای کمک به حلوفصل جنگ با ایران که بازارهای جهانی انرژی را دچار آشفتگی کرده است، تحت فشار قرار دهد اما بیانیهها و روایتهای منتشر شده از سوی دو طرف، نشان میدهد گفتوگوها تغییری در موضع پکن ایجاد نکرده است. ترامپ پس از نخستین دور گفت وگوهای خود با شی به شبکه فاکسنیوز گفت: رئیسجمهوری چین پیشنهاد کمک برای حل این درگیری را مطرح کرده است.
این درحالیست که مارکو روبیو وزیر امور خارجه آمریکا در مصاحبهای جداگانه با شبکه انبیسی نیوز گفته بود واشنگتن از پکن درخواست کمک نکرده است. همچنین در بیانیه منتشر شده از سوی کاخ سفید، آمده است که دو کشور توافق کردند تنگه هرمز باید باز بماند و ایران هرگز نباید به سلاح هستهای دست یابد. در این بیانیه همچنین آمده است که شی بهروشنی مخالفت چین با نظامیسازی تنگه و هرگونه تلاش برای دریافت عوارض جهت استفاده از آن را اعلام کرده است. در این بیانیه اشاره شده که چین، ممکن است نفت بیشتری از آمریکا خریداری کند. با این حال، بیانیه وزارت امور خارجه چین درباره گفتوگوهای مربوط به ایران، هیچ اشارهای به موضوع دریافت عوارض از تنگه هرمز نداشت. این رسانه آمریکایی افزود: بنظر میرسد ترامپ پذیرفته است که در اعمال فشار بر پکن برای متقاعد کردن تهران به پذیرش خواستههای واشنگتن محدودیتهایی وجود دارد. وزارت امور خارجه چین هم چند ساعت بعد با انتشار بیانیهای بر ثبات مواضع پکن، تاکید کرد و اعلام داشت: موضع چین درباره وضعیت ایران بسیار روشن است و تغییری نکرده است. بر اساس این گزارش، موضوعات زیادی برای بحث بین ترامپ و شی جینپینگ وجود داشت اما ۵ موضوع ایران، تایوان، هوش مصنوعی، تجارت آمریکا- چین و ماده شیمیایی فنتانیل در دستور کار اصلی قرار داشت.
در دیدار شی و ترامپ چه گذشت؟
رویترز در گزارشی نوشت: هدف دیدار دونالد ترامپ و شی جینپینگ، ثباتبخشی به روابطی برنامهریزی شده بود که بر سر اختلافات تجاری، تایوان و جنگ جاری در ایران تحت فشار قرار گرفتهاند. ایالات متحده در این مذاکرات، بهدنبال خریدهای بزرگ چین از محصولات آمریکایی از جمله مرغ، گوشت گاو و محصولات انرژی بود. همچنین واشنگتن خواهان یک تعهد چندساله از سوی پکن برای خرید سالانه ۲۵ میلیون تن متریک سویا شده است. اهرم فناوری نیز نقش مهمی در این نشست داشت.
پکن بهدنبال کاهش محدودیتهای آمریکا بر نیمههادیهای پیشرفته است، در حالی که واشنگتن از چین میخواهد کنترلهای خود بر عناصر نادر خاکی و مواد معدنی حیاتی را لغو کند. همچنین یکی از محورهای اصلی گفتوگوها به بوئینگ مربوط میشد؛ شرکتی که مدتهاست با پکن درباره توافقی احتمالی برای فروش ۵۰۰ فروند هواپیمای ۷۳۷ MAXمذاکره میکند. امضای این قرارداد پیشتر بهدلیل تهدید آمریکا مبنی بر محدود کردن صادرات قطعات حیاتی موتور، متوقف شده بود.
در موضوع تایوان نیز حساسیتها همچنان بالا است. وانگ یی، وزیر خارجه چین این جزیره را بزرگترین نقطه خطر در روابط دو کشور توصیف کرد. از طرفی بر اساس گزارش ها، بیش از دوجین از مدیران ارشد شرکتهای آمریکایی در سفر رسمی دونالد ترامپ به چین او را همراهی کردند. از جمله چهرههای برجسته میتوان به ایلان ماسک (مدیرعامل اسپیسایکس و تسلا و مالک شبکه اجتماعی X)، تیم کوک (مدیرعامل اپل) و دیوید سولومون (مدیرعامل گلدمن ساکس) اشاره کرد. از سویی شی جینپینگ پس از مذاکرات دو ساعته با ترامپ در تالار بزرگ چین، رئیسجمهور آمریکا را به بازدید از معبد بزرگ چین به نام «معبد آسمان» برد. معبد آسمان یکی از مشهورترین بناهای تاریخی پکن و از نمادهای فرهنگی چین بهشمار میرود که فقط تعدای اندک از رهبران جهان به بازدید آن برده شده اند. ترامپ حین این بازدید از زیبایی های چین تمجید کرد و گفت چین زیباست. ترامپ همچنین به شی جین پینگ گفت: شما یک رهبر بزرگ هستید؛ البته گاهی مردم از گفتن این حرف توسط من خوششان نمیآید اما من میگویم، چون حقیقت است. رئیس جمهوری آمریکا همچنین در مصاحبه با رسانهها در مسیر بازگشت به واشنگتن از چین گفت: رئیس جمهور چین خیلی ظریف گفت که آمریکا رو به افول است ولی منظور او دولت های قبلی ایالات متحده بود و احتمالاً منظورش آسیب عظیمی بود که ما در چهار سال دولت بایدن خوابآلود متحمل شدیم! ترامپ همچنین گفت در حال بررسی لغو تحریمها علیه شرکتهای نفتی چینی که نفت ایران را خریداری میکنند هستم و به زودی تصمیم خواهم گرفت. این دومین سفر ترامپ به چین از سال ۲۰۱۷ بود.
درخواست نقشآفرینی چین در موضوع ایران
در این راستا وزیر خارجه آمریکا با اشاره به سفر هیئت همراه دونالد ترامپ به پکن، اعلام کرد آمریکا خواهان ایفای نقش فعالتر چین در قبال ایران و تحولات غرب آسیاست. «مارکو روبیو» در گفتوگو با شبکه فاکسنیوز، با اشاره به رایزنیهای پیشروی مقامهای آمریکایی و چینی اظهار داشت که ایالات متحده بهدنبال جلب همکاری چین برای کاهش تنشها در منطقه، بهویژه در ارتباط با ایران و تنگه هرمز است. او در ادامه مدعی شد واشنگتن تلاش خواهد کرد پکن را متقاعد کند از نفوذ سیاسی و اقتصادی خود برای تغییر رفتار ایران در خلیج فارس استفاده کند. از طرفی یک سخنگوی وزارت امور خارجه چین در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه آیا رهبران چین و آمریکا درباره ایران و موضع پکن در مورد جنگ صحبت کردند یا نه گفت: این جنگ از همان ابتدا نباید اتفاق میافتاد و ادامه آن هیچ فایدهای ندارد. وی ادامه داد: یافتن راهی زودهنگام برای حل و فصل این وضعیت نه تنها به نفع آمریکا و ایران، بلکه به نفع کشورهای منطقه و سایر جهان است.
موضوع حساس تایوان در مذاکرات
مهمترین و حساسترین بخش مذاکرات دو رهبر به موضوع تایوان اختصاص یافت؛ مسئلهای که پکن آن را خط قرمز اصلی در روابط با واشنگتن میداند. خبرگزاری دولتی شینهوا گزارش داد شی جینپینگ در دیدار با ترامپ تأکید کرد که مسئله تایوان مهمترین موضوع در روابط چین و آمریکا است. به گفته شی، اگر این موضوع بهدرستی مدیریت شود، روابط دو کشور میتواند ثبات کلی خود را حفظ کند، اما در غیر این صورت، دو کشور ممکن است وارد مرحله برخورد یا حتی درگیری شوند و کل روابط چین و آمریکا به وضعیتی بسیار خطرناک کشیده شود. این هشدار در شرایطی مطرح شد که ترامپ پیشتر گفته بود درباره فروش تسلیحات آمریکایی به تایوان با شی گفتوگو خواهد کرد؛ مسئلهای که نگرانیهایی را درباره احتمال تأثیر مذاکرات بر بسته تسلیحاتی حدود ۱۴ میلیارد دلاری واشنگتن برای تایپه ایجاد کرده است.
حاشیههای نشست پکن
در خبری دیگر روزنامه واشنگتنپست نوشت: مارکو روبیو، وزیر امور خارجه و منتقد سرسخت چین از سال ۲۰۲۰(۱۳۹۹ خورشیدی) از ورود به این کشور منع شد. با این حال، روز پنجشنبه وی روبروی مقامات چینی در پکن نشست، البته با پلاکاردی که املای جدید چینی کلمه «روبیو» را نشان میداد و شاید همین امر، سفر او را به عنوان بخشی از هیات همراه دونالد ترامپ ممکن ساخته بود. این تغییر، پیش از نشست ترامپ با شی جین پینگ رخ داد. رسانههای دولتی و اسناد رسمی چین پس از آنکه ترامپ در سال ۲۰۲۵ روبیو را به عنوان وزیر امور خارجه منصوب کرد، شروع به استفاده از نویسههای متفاوت برای «رو» یا «لو» در نام او کردند. پکن این تغییر را بدون هیچ هیاهویی انجام داد اما این موضوع در رسانههای اجتماعی چین جنجالی شد.
شما چه نظری دارید؟